ฟ้าทะลายโจร กับการ ป้องกัน covid19


ในสถานการณ์ปัจจุบันผู้ป่วย COVID 19 ในไทยเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทำให้คนไทยส่วนมากหาสิ่งต่างๆ ที่ช่วยทำให้ตนเองนั้นปลอดภัย ต่อมา กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก ได้ค้นพบว่า สารสกัดสมุนไพรฟ้าทะลายโจรมีสรรพคุณในการฆ่าไวรัส COVID 19 ในหลอดทดลองได้ จึงทำให้ประชาชนต่างให้ความสนใจ หาผลิตภัณฑ์ฟ้าทะลายโจรจำนวนมาก นับเป็นปรากฎการณ์ที่ทำให้คนไทยตื่นตัวในการดูแล ป้องกันตนเองมากขึ้น แต่จะป้องกันได้จริงหรือไม่ เรามาดูข้อมูลตามหลักวิทยาศาสตร์ที่มีงานวิจัยรับรองกัน


ฟ้าทะลายโจร (ซีปังฮี,ฟ้าทะลาย,ฟ้าทะลายโจร*หญ้ากันงู,ชวนซิเหลียน(ดอกบัวอยู่ในหัวใจ)) Andrographis paniculata ( Burm.f. ) Wall. ex Nees

สมุนไพรรสขม ใช้ใบ สรรพคุณในการรักษาอาการไข้ ไอ ท้องเสีย มาช้านาน ต่อมาค้นพบสารสำคัญในใบ AG มีฤทธิ์ลดการบีบตัวของลำไส้ ต้านเชื้อแบคทีเรียที่เป็นสาเหตุของอาการท้องเสีย (1) ช่วยรักษาอาการไอ เจ็บคอ ป้องกันและบรรเทาหวัด (2-4) มีฤทธิ์ต่อระบบทางเดินหายใจ ช่วยรักษาอาการไอ เจ็บคอ ป้องกันและบรรเทาหวัด

ในการศึกษาเปรียบเทียบการใช้ฟ้าทะลายโจรเพื่อป้องกันหวัด ซึ่งทำในช่วงฤดูหนาว โดยให้นักเรียนรับประทานยาเม็ดฟ้าทะลายโจรแห้ง ขนาด 200 มิลลิกรัม/วัน ติดตามผลไปในเดือนแรกของการทดลองไม่พบความแตกต่างระหว่างกลุ่มที่รับประทานยาและกลุ่มควบคุม แต่หลังจาก 3 เดือนของการทดลองพบว่าอุบัติการณ์การเป็นหวัดในกลุ่มที่ได้ฟ้าทะลายโจรลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มควบคุม โดยอัตราการเป็นหวัดในกลุ่มที่ได้รับฟ้าทะลายโจรเท่ากับร้อยละ 20  ในขณะที่กลุ่มควบคุมมีอัตราการเป็นหวัดเท่ากับร้อยละ 62   อาจสรุปได้ว่าฟ้าทะลายโจรให้ผลป้องกันของยา (the attributable protective effect) เท่ากับร้อยละ 33 (5)

สาร diterpene ในฟ้าทะลายโจรมีฤทธิ์ยับยั้งการแบ่งตัวของเชื้อไวรัส

การวิจัยในหลอดทดลอง พบฟ้าทะลายโจรมีฤธิ์ต้านไวรัสไข้หวัดนก (H9N1 และ H5N1) และไวรัสไข้หวัดใหญ่ (H1N1) คาดว่าผ่านกลไกยับยั้ง viral heamagglutinin จับกับเซลล์ หรือยับยั้ง H1N1 ที่ทำให้เซลล์ตาย

สามารถรับประทานได้อย่างปลอดภัยในผู้ใหญ่ ติดต่อกันไม่เกิน 3 เดือน และในเด็กไม่เกิน 1 เดือน (6)

แต่ข้อมูลจากบัญชีหลักแห่งชาติ 2562 ระบุให้รับประทานสมุนไพรฟ้าทะลายโจรติดต่อกันได้ไม่เกิน 3 วันเพื่อความปลอดภัย


COVID 19 (Novel Coronavirus)

เป็น coronavirus ซึ่งเป็นสาเหตุของการเจ็บป่วยที่หลากหลายตั้งแต่โรคไข้หวัดจนถึงโรคซาร์ส (โรคทางเดินหายใจเฉียบพลันรุนแรง) Coronaviruses เป็นตระกูลใหญ่ของไวรัสบางชนิดก่อให้เกิดความเจ็บป่วยในคนและอื่น ๆ ที่แพร่กระจายในหมู่สัตว์รวมถึงอูฐแมวและค้างคาว coronaviruses ของสัตว์แทบจะไม่สามารถพัฒนาและแพร่เชื้อไปสู่คนอื่นและแพร่กระจายระหว่างคนเช่น MERS และโรคซาร์ส การระบาดของโรคเมอร์สและซาร์สที่ผ่านมามีความซับซ้อนซึ่งต้องการการตอบสนองด้านสาธารณสุขที่ครอบคลุม


มีรายงานผู้ป่วย coronavirus ใหม่ในหวู่ฮั่นประเทศจีน ตั้งแต่นั้นมามีรายงานในกว่า 175 ประเทศนอกประเทศจีน รวมทั้งประเทศไทย ได้รับการยืนยันแล้วว่าสามารถติดต่อ COVID-19 จากคนสู่คนโดยปกติหลังจากการสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ป่วยที่ติดเชื้อเช่นในบ้านที่ทำงานหรือศูนย์สุขภาพ


มีการศึกษาแบบจำลองภาพสามมิติที่ประเทศจีน ระหว่างสาร Andrographalide กับ COVID 19 พบว่าสามารถลดการเจริญเติบและลดการแบ่งเซลล์ของไวรัสได้ จึงเป็นที่มาที่กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกนำมาศึกษาต่อยอดในหลอดทดลองดังกล่าว


ในปัจจุบันยังไม่มีข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ว่าฟ้าทะลายโจรใช้ป้องกันหรือรักษาโรคที่เกิดจากเชื้อ COVID 19 ได้ แต่ฟ้าทะลายโจรมีข้อมูลสนับสนุนการใช้เพื่อป้องกันและรักษาอาการที่เกิดจากหวัดธรรมดาได้


ฟ้าทะลายโจรมีข้อควรระวังดังนี้

อาการไม่พึงประสงค์ ได้แก่ คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย อ่อนเพลีย มึนศีรษะ ลืมลมพิษ และเลือดกำเดาไหล (7)

เมื่อใช้ในขนาดสูงหรือต่อกันเป็นเวลานานเกิน3 เดือน อาจทำให้เกิดอาการต่อมน้ำเหลืองโต อาการแพ้รุนแรง (serious allergic reactions) และการทำงานของตับแย่ลง หากใช้ติดต่อกันเป็นเวลานาน อาจทำให้แขนขามีอาการชาหรืออ่อนแรง

หากใช้ฟ้าทะลายโจรติดต่อกัน 3 วัน แล้วไม่หาย หรือมีอาการรุนแรงขึ้นระหว่างใช้ยา ควรหยุดใช้ และไปพบแพทย์

สตรี มีครรภ์ไม่ควรใช้ฟ้าทะลายโจร การที่ห้ามใช้ในสตรีตั้งครรภ์และให้นมบุตร เนื่องจากมีการศึกษาในหนูทดลองพบว่าน้ำต้มฟ้าทะลายโจรมีผลทำให้หนูแท้งได้

แม้ว่าฟ้าทะลายโจรจะมีประโยชน์ในการรักษาโรคอย่างกว้างขวาง และดูเหมือนจะมีพิษน้อย แต่เนื่องจากเป็นยาเย็นจัด การกินฟ้าทะลายโจรรักษาโรคนานๆ  ติดต่อกันหลายปีอาจจะเกิดอาการข้างเคียงได้ เช่น มีอาการท้องอืด อาหารไม่ย่อย แขนขาไม่มีแรงได้

ห้ามใช้ฟ้าทะลายโจรสำหรับแก้เจ็บคอในกรณีต่าง ๆ ต่อไปนี้

ในผู้ป่วยที่มีอาการเจ็บคอเนื่องจากติดเชื้อ Streptococcus group A

ในผู้ป่วยที่มีประวัติเป็นโรคไตอักเสบเนื่องจากเคยติดเชื้อ Streptococcus group A

ในผู้ป่วยที่มีประวัติเป็นโรคหัวใจรูห์มาติค

ในผู้ป่วยที่มีอาการเจ็บคอเนื่องจากมีการติดเชื้อแบคทีเรีย และมีอาการรุนแรง เช่น มีตุ่มหนองในคอ มีไข้สูง หนาวสั่น

จะเห็นได้ว่าฟ้าทะลายโจรแม้จะมีสรรพคุณในการรักษาอาการไข้หวัดธรรมดา เท่านั้น และยังไม่มีข้อมูลวิชาการใดยืนยันถึงการรักษา COVID 19 ได้ จึงขอให้คนไทย รับประทานอาหารปรุงสุก ใช้ช้อนส่วนบุคคล นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ อย่าตื่นตัวกับกระแสฟ้าทะลายโจรให้มากเกินไปจนเกิดการกักตุนและทำให้ราคาสูงได้




อ้างอิง

วิษณุ ธรรมลิขิตกุล สุรภี พฤกษชาติวุฒิ. การศึกษาฤทธิ์ต้านแบคทีเรียของสมุนไพรฟ้าทะลายโจร. สารศิริราช 2533;42(8):431-4.

Leelarasamee A, Trakulsomboon S, Sittisomwong N. Undetectable anti-bacterial activity of Andrographis paniculata (Burma) Wall. ex Nees. J Med Assoc Thai 1990;731(6):299-304.

Sawasdimongkol K, Permpipat U, Kiatyingungsulee N, et al. Pharmacological study of Andrographis paniculata Nee.Symposium on Andrographis paniculata, National Institite of Health, Bangkok, Thailand, 1990.

กัลยา อนุลักขณาปกรณ์อุไรวรรณ เพิ่มพิพัฒน์. ฤทธิ์ของฟ้าทะลายโจรในการลดการบีบตัวของลำไส้เล็ก และป้องกันการเกิดอาการท้องเสียในสัตว์ทดลอง. วารสารกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ 2540;39(1):23-33.

5. Li Y, Jiang Y. Preparation of compound Picrasma quassioides anti-inflammatory capsules. Patent: Faming Zhuanli Shenqing Gongkai Shuomingshu CN 1562245, 2005:5

https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-973/andrographis

https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0181780